In januari 2016 formuleerde de Wetenschappelijke Raad van Fedris, het Federaal Agentschap voor Beroepsrisico's, een advies over de beroepsmatige blootstelling aan asbest en ovariumcarcinoom (21 januari 2016, bijgewerkt op 25 januari 2022). Pas jaren later werd dit advies omgezet in wetgeving, nadat in 2022 gekeken werd of het advies nog steeds ondersteund werd door de recentste literatuur.
Het rijtje met "asbestziekten" werd aldus aangevuld door het KB van 17 juli 2022 (BS 9 augustus).
Het lijkt erop dat als asbest er mee gemoeid is, alles een processie van Echternach wordt. Of is het meer struisvogelpolitiek? Er wordt op het "ultieme bewijs" van causaliteit gewacht. Misschien terecht, maar dit laat zeker en vast vele zieken en hun familie in de kou staan.
Het advies was voornamelijk geschoeid op drie publicaties van intussen meer dan een decennium geleden: het standpunt van 2012 van de International Agency for Research on Cancer (IARC), onderdeel van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), en twee meta-analyses (Camargo et al., 2011; Reid et al., 2011).
In 2014 werd asbest volgens de "Helsinki criteria for diagnosis and attribution" (opgesteld in 1997) toegevoegd als oorzaak van ovariumcarcinoma (Wolff et al., Scand J Work Environ Health, 2014). In 2020 verscheen er echter een Amerikaans artikel dat vrij kritisch stond tegenover dat causaal verband (Slomovitz et al., Int J Gynecol Cancer, 2021).
Een recente systematische review van 18 publicaties, allemaal verschenen sinds 2008, toonde een significant verhoogd risico (SMR 1,79) aan tussen de blootstelling aan asbest en eierstokkanker (Turati et al., Occup Med., 2023). Sinds de zeer recente publicatie, een meta-analyse van 17 studies, is duidelijk dat er een significant causaal verband is tussen (hoge) blootstelling aan asbest en sterfte aan eierstokkanker (Seo Young Kim et al., Safety and Health at Work, 2024).
Het lijkt erop dat als asbest er mee gemoeid is, alles een processie van Echternach wordt.
Voorheen was er minder duidelijkheid door de inaccuraatheid van de diagnosestelling (misdiagnose met pleuraal of peritoneaal mesothelioom) en de samenstelling van de bestudeerde studiepopulaties. Daarenboven is de relatie met ovariumkanker minder bestudeerd dan de link met andere asbestziekten (Vidican et al., Int J Res Publc Health, 2022).
De blootstellingscriteria werden door Fedris vastgesteld op basis van verschillende analyses betreffende het relatieve risico om de ziekte op te lopen en de voorwaarden voor beroepsmatige blootstelling. De minimale blootstellingsduur is tien jaar voltijds werk in onder andere asbestspinnerijen en -weverijen; vervaardiging van cement, thermische en/of akoestische isolatie, remvoeringen, brandbestendige deuren; verhandelingen van asbest in bulk; afbraak van ovens, centrale verwarmingen, ketels, ...
Er zit nog een venijnig addertje onder het gras: "Asbestslachtoffers én hun nabestaanden kunnen de Asbestfonds-vergoeding (sinds 2007) krijgen, maar verliezen met die vergoeding het recht om de voormalige asbestindustrie voor de rechtbank te dagen".
Tenslotte is dit het moment om eens te kijken naar andere mogelijke oorzaken van ovariumcarcinoom in de werksfeer. Ovariumkanker werd frequenter beschreven bij de volgende beroepen: leerkrachten, verpleegkundigen, kappers, schoonheidsspecialisten en drukkers. Er zijn suggestieve associaties met beroepsmatige blootstelling aan pesticides, oplosmiddelen, textielstof en polyaromatische koolwaterstoffen (PAKs). Vele van deze studies vertonen echter methodologische tekortkomingen (Leung et al., Occup Environ Med, 2023).
Ovariumcarcinoma is dus een gynaecologische beroepsziekte. Het is belangrijk dat gynaecologen de beroepsanamnese niet uit het oog verliezen bij het diagnosticeren van deze Silent Killer. Zo kan de casus aangegeven worden bij Fedris én het Asbestfonds door behandelend arts of arbeidsarts (terug te vinden via Mijn Gezondheid).